ΣΜΥΡΝΗ 1922 - ΓΑΖΑ 2023-2024
Γράφει η Δώρα Μαρκάτου
“[…]Η ζωγράφος Δήμητρα Βελισσάρη, Προικισμένη από τη φύση της με πλούσια μορφοπλαστική φαντασία γονιμοποιημένη από τις σπουδές της, ιδιαίτερα κοντά στον Δημήτρη Κοκκινίδη, τον Δημήτρη Μυταρά και τον Νίκο Κεσσανλή, η Δήμητρα Βελισσάρη συνθέτει εικόνες που ενεργοποιούν το θυμικό των θεατών τους με μόνες τις μορφοπλαστικές τους αξίες, με τα σχήματα της φόρμας και προπαντός με τα πλούσια, εκφραστικά χρώματα, τα οποία απλώνει με γρήγορες πινελιές που κάνουν τη ζωγραφική επιφάνεια να πάλλεται. Αφετηριακή πηγή για να ιστορήσει με χρώματα τη θρυλική καταστροφή μιας ακμάζουσας ελληνικής πόλης στάθηκε η πυρκαγιά που μετέτρεψε τους δρόμους σε ανθρώπινα ποτάμια μέσω των οποίων απελπισμένοι άνθρωποι σπεύδουν προς το άγνωστο για να βρουν σωτηρία. […]
Ανάλογο είναι το σκηνικό και στην περίπτωση της Γάζας, με τη διαφορά ότι η αρχιτεκτονική, που αποδίδεται συνήθως ως πολύχρωμες κουκίδες είναι στις περισσότερες περιπτώσεις μοντέρνα και δεσπόζουν οι πολυκατοικίες, ενώ δεν απουσιάζουν και τοξωτές κατασκευές που παραπέμπουν στην Ανατολή. Οι ανθρώπινες φιγούρες είναι το ίδιο τραγικές. Και ξεχύνονται στους δρόμους της προσφυγιάς έχοντας τα παιδιά τους αγκαλιά. Τόσο στις συνθέσεις της Σμύρνης όσο και σε εκείνες της Γάζας κυριαρχούν οι γονείς, ενώ προβάλλονται οι γυναίκες. Αυτές απεικονίζονται συνήθως ημίσωμες και μνημειακές να επιβάλλονται στη σύνθεση Σε κάθε πόλεμο εκείνοι που πληρώνουν το τίμημα περισσότερο είναι τα γυναικόπαιδα και ο άμαχος πληθυσμός. Γι΄αυτό στις συνθέσεις της Δήμητρας Βελισσάρη έχουν προνομιακή μεταχείριση.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της ανθρωποκεντρικής ζωγραφικής της είναι η διαφορετική κλίμακα ανάμεσα στα μοτίβα του ίδιου πίνακα. Αρκεί να προσέξει κανείς τα κατάφορτα πλεούμενα που μια γυναίκα μπορεί να κρατήσει στην αγκαλιά της. Η μικρογραφική απόδοσή τους που παραπέμπει στην παιδική και ναΐφ ζωγραφική τονίζει τη μνημειακότητα των γυναικείων μορφών, οι οποίες ανυψώνονται σε ηρωίδες. Το βαρύ κλίμα που επικρατεί στους περισσότερους πίνακες φαιδρύνουν μνημειακές γυναικείες φιγούρες που αναπολούν όσα μόλις διάβασαν ή μοιρολογούν με τη μουσική τους τις χαμένες πατρίδες .
Κοντολογίς, οι πίνακες της Δήμητρας Βελισσάρη αφορμώνται από ιστορικά γεγονότα και καταλήγουν να είναι ποιητικές συνθέσεις με ανθρωπιστικά μηνύματα. Στην περίπτωση της Σμύρνης εικονοποιούνται επιλεκτικά οι ιστορικές πηγές και η σχετική δημόσια ιστορία, ενώ στην περίπτωση της Γάζας που ανήκει στην επικαιρότητα, εικονοποιούνται τα διαμεσολαβημένα βιώματα της ζωγράφου. Αξίζει ν α σημειωθεί, ότι η ζωγραφική απόδοση γεγονότων και προσώπων από τη σύγχρονη ιστορία ανάγεται στα 1770, όταν ο Αμερικανός ζωγράφος Benjamin West ζωγράφισε τον πίνακα Ο Θάνατος του στρατηγού Wolfe. Ωστόσο εκείνος που καθιέρωσε τη σύγχρονη ιστορική σκηνή ήταν ο Ρομαντισμός στις αρχές του δεκάτου ενάτου αιώνα. Στην περίπτωση της ζωγραφικής της Δήμητρας Βελισσάρη το ιστορικό θέμα είναι το πρόσχημα για τη σύνθεση ζωγραφικών ποιημάτων με αντιπολεμικό περιεχόμενο.
